Search Results

Collections Masks Anastenaria - Offerings The child in tradition My Meliki Collection of Antiquities Map Collection Donated Collections

Address Contact 4 AG.NIKOLAOU, 590 31 Meliki, Imathia Tel. 2331081274, Mobile 6977211473 gmelikis@gmail.com Name Last Name Email Message Send Thanks for the communication

Donated Collections -Archive of Alkis Kyriakidou – Nestoros - Archive of Pantelis Kavakopoulos -Dimitris Ioannou -Iraklis Lappas

The purpose of the "Ethnographic Center Giorgis Melikis - Mask Research Center" is the research, finding, evaluation, processing, enrichment, utilization and promotion of the single and integral body of our primary oral and artistic folk tradition, with procedures based on principles, rules and values beyond any casual commercialization. In particular, the approach with historical and aesthetic sensitivity of the thousands of personal and other on-site authentic records, which constitute the basic trusts and at the same time the diverse trunk of a long-standing intellectual, scientific and artistic research that moves at the limits of collective memory. The basic purpose is also that all this material processed, whether in primary form or enriched, returns through various technical means such as books, records, concerts, exhibitions, productions, etc. to the creator of the people. The purposes include, by way of indication and not limitation, the organization of concerts, workshops, conferences, training seminars, indoor and outdoor exhibitions with school visits, etc. as well as the editing of books, magazines and publications related to the subjects of our primary oral and artistic folk tradition. The connection with University andTechnical Foundations, Institutes or Research Centers abroad with the aim, through the exchange of persons, experiences, knowledge, materials and opinions, to improve the research and comparative field. To achieve its goals, the "Ethnographic Center Giorgis Melikis - Mask Research Center" cooperates with respective Centers or Organizations, scientific Societies or publishing houses, natural or legal persons of private or public law in Greece or abroad. At the same time, there is also the "Mask Research Center" whose purpose is to collect, research and study mainly the Greek folk mask, but also those of other countries. "Mask" or "Face" are archetypal form and expression in Greek popular events. The core of the Mask Research Center is the collection of 120 so far functional "face" masks from all over Greece.

PERMANENT PERIODICAL EXTERNAL EXHIBITIONS

Collection Antiques Old editions with religious and historical content printed in the printing houses of Venice and Vienna. Original version of Pouqueville and Leon Eze.

Αρχική συλλογή Κορέλα Από την Κυριακή της Απόκρεω μέχρι και την Τυρινή στους δρόμους της Σκύρου περιφέρονται με χορούς και τραγούδια ο Γέρος, η Kορέλα και ο Φράγκος. Το τριπρόσωπο των πρωταγωνιστών του αποκριάτικού εθίμου παρωδεί τη γενετήσια έφεση του αναπαραγωγικού δίδυμου Γέρος – Κορέλα, με το τρίτο πρόσωπο να επιβουλεύεται το ζευγάρι και να επιτείνει τη σάτιρα. Ο Γέρος ζωσμένος με κουδούνια και μαύρη κάπα, καλύπτει το πρόσωπό του με τη προβιά μικρού κατσικιού. Η Κορέλα φορά λευκά παραδοσιακά σκυριανά ρούχα, καλύπτει το πρόσωπό της με μαντήλι και χορεύει γύρω από το γέρο. Ο Φράγκος εκπροσωπεί το νεωτερικό στοιχείο, φορά στο πρόσωπό του μαντήλι και σε αντίθεση με το παραδοσιακό ζευγάρι είναι καλοντυμένος και μοντέρνος. Σκύρος Αρχική συλλογή Προηγούμενη Συλλογή Επόμενη συλλογή Προηγούμενη Συλλογή

Αρχική συλλογή Χάσκαρης Το κυρίαρχο πρόσωπο του εθίμου της τρανής αποκριάς στη Μήδεια της Ανατολικής Θράκης ήταν ο Χάσκαρης. Στη μάσκα του από κολοκύθα (συνηθισμένη φαλλική εικόνα) κρέμεται με κλωστή ένα αυγό. Η απουσία στόματος εκφράζει την έναρξη της νηστείας και την προετοιμασία των πιστών για τη Μεγάλη Σαρακοστή. Μήδεια Ανατ. Θράκης Σάγια Το βράδυ της παραμονής των Φώτων οι μεγάλοι ανάβουν μεγάλη φωτιά στην πλατεία του χωριού για την καλοχρονιά, χορεύουν και τραγουδούν επιτελώντας τελετουργική πράξη με σκοπό την ευετηρία. Θίασοι από μικρά παιδιά φορούν τη μάσκα. Ένα πανί λευκό ραμμένο στο μέγεθος του προσώπου του κάθε παιδιού μ’ένα ζευγάρι κέρατα στην κορυφή και πολλά δεμένα κουδουνάκια και γυρίζουν στα σπίτια του χωριού. Τα μικρά διαβολάκια χορεύουν, κάνουν πειράγματα, κλέβουν λουκάνικα και πίτες και φωνάζουν με δύναμη: “Ήρθε η σάγια, την άκουσες;”. Καρβάλη Καππαδοκίας Κούκερος Ο Κούκερος φέρει το χαρακτηριστικό προσωπείο από κολοκύθα, διακοσμημένο με ύφασμα και ζωόμορφα στοιχεία. Αποτελεί τον ανδρικό πρωταγωνιστικό τύπο του δρώμενου και συχνά τελεί «γάμο» με την Κουκερίνα, μέσα σε σκηνές γεμάτες παρωδία και τελετουργική ένταση. Ευκάριο Ανατ. Θράκης Μέτσκα (Αρκούδα) Στις 8 Ιανουαρίου, οι άνδρες ντύνονται αρματομένοι και φορούν στο κεφάλι τραγοτόμαρα, κοινωνώντας το συμβολικό στοιχείο του ζώου που αναπαριστά την «αρκούδα». Η μάσκα από τομάρι τράγου σχηματίζει επιβλητική μορφή, ενώ η παρουσία της ενισχύει τη σκηνή της αρκούδας που σέρνεται με αλυσίδα, ένα από τα χαρακτηριστικότερα στοιχεία των Μπαμπούγερων. Βώλακας Δράμας Φράγκος Από την Κυριακή της Απόκρεω μέχρι και την Τυρινή στους δρόμους της Σκύρου περιφέρονται με χορούς και τραγούδια ο Γέρος, η Kορέλα και ο Φράγκος. Το τριπρόσωπο των πρωταγωνιστών του αποκριάτικού εθίμου παρωδεί τη γενετήσια έφεση του αναπαραγωγικού δίδυμου Γέρος – Κορέλα, με το τρίτο πρόσωπο να επιβουλεύεται το ζευγάρι και να επιτείνει τη σάτιρα. Ο Γέρος ζωσμένος με κουδούνια και μαύρη κάπα, καλύπτει το πρόσωπό του με τη προβιά μικρού κατσικιού. Η Κορέλα φορά λευκά παραδοσιακά σκυριανά ρούχα, καλύπτει το πρόσωπό της με μαντήλι και χορεύει γύρω από το γέρο. Ο Φράγκος εκπροσωπεί το νεωτερικό στοιχείο, φορά στο πρόσωπό του μαντήλι και σε αντίθεση με το παραδοσιακό ζευγάρι είναι καλοντυμένος και μοντέρνος. Σκύρος κιοπέκ-Μπέης Κιοπέκ στα τούρκικα σημαίνει «στρογγυλός όγκος». Η μάσκα κατασκευάζεται από κολοκύθα, δέρμα και καρπούς και φέρεται από τον Μπέη. Ο Μπέης, ανδρικός ηγεμονικός τύπος της πομπής, κινείται με συνοδεία, παραγγέλνει, δίνει εντολές και ενσαρκώνει την προσωποποιημένη εξουσία στις αποκριάτικες τελετουργίες. Σαράντα Εκκλησιές Κατσιούλα Ρουγκατσιάρη Η κατσιούλα σχηματίζεται από δέρματα μικρών ζώων και φοριέται από τους ρουγκατσάρους. Οι άντρες περιφέρονται στα σπίτια, πειράζοντας τους κατοίκους και παίρνοντας δώρα. Η μάσκα παραπέμπει σε ζωόμορφο δαιμονικό τύπο. Μυρίνη Καρδίτσας Βώλακας Δράμας Χαράπ’ (Αράπης) Ο Αράπης φέρει φούμο στο πρόσωπο και καλύπτει το κεφάλι με τραγόδερμα τομάρι. Φοράει προβιές και μεγάλη βασταγάρκα με κουδούνια, κινείται με θορυβώδη βήματα και πειράζει τους κατοίκους στα στενά. Συνοδεύει τη «νύφη» και τους νέους ανδρικούς τύπους, αποτελώντας μια από τις πιο δυναμικές παρουσίες του εθίμου. Αράπης Στις 6–8 Ιανουαρίου συγκροτούν θιάσους και περιφέρονται για καλοχρονιά. Στις 7 Ιανουαρίου γίνεται κουρμπάνι με αρνί ή κατσίκι στολισμένο. Οι αράπηδες φορούν προβιές, ξύλινα σπαθιά, σακούλια με στάχτη. Η νύφη φορά νυφιάτικα και κρατά μωρό και πορτοκάλι. Οι τσολιάδες φορούν τσεβρέδες και καλύπτουν πρόσωπο με κρόσσια μαύρης μαντήλας. Ξηροπόταμος Δράμας Μπούλα (Νύφη) Η νύφη-Μπούλα, ρόλος σοβαρός και περήφανος, ετοιμάζεται κι αυτή τελετουργικά από την οικογένεια του άνδρα που θα την υποδυθεί. Φορά «πρόσωπο» με κόκκινα ολοστρόγγυλα μάγουλα, χρυσαφί βαράκι, στίγμα στο μέτωπο της μάσκας και κεφαλοκάλυμμα γεμάτο λουλούδια και κορδέλες, και είναι ντυμένη με την τυπική παραδοσιακή γυναικεία φορεσιά της Νάουσας. Η νύφη-Μπούλα θα φιλήσει τα χέρια όλων των ανθρώπων του σπιτιού της και στη συνέχεια όλου του μπουλουκιού, των οργανοπαικτών και όλων όσοι παρευρίσκονται εκεί την ώρα που θα την πάρουν. Δύο Γενίτσαροι τη συνοδεύουν και το μπουλούκι συνεχίζει μέχρι να μαζέψει όλα τα υπόλοιπα μέλη του. Νάουσα Αρχική συλλογή Επόμενη συλλογή Φάτσα Αργκουτσιάρη Θίασος από δέκα και πλέον αργκουτσιάρηδες, με σημαίνοντα πρόσωπα τον Γκέγκα, το Γαμπρό, την Κοκόνα-νύφη, τον Τσερκέζο στήνουν χορό με συνοδεία πάντα ζουρνάδων και επισκέπτονται τα σπίτια, όπου οι νοικοκυραίοι τους φιλεύουν σπιτικό κρασί, παραδοσιακούς μεζέδες και γλυκά. Κλεισούρα Καστοριάς Μπέης Η μάσκα είναι κατασκευασμένη από καλάθι ντυμένο με ύφασμα και διακοσμημένη με μάλλινα νήματα. Ο Μπέης είναι ο άρχοντας της πομπής, περιφέρεται με συνοδεία, δίνει εντολές και ενσαρκώνει την εξουσία μέσα στο τελετουργικό πλαίσιο του καρναβαλιού. Βύσσα Ανατ. Θράκης Χαράπ’ (Αράπης) Ο Αράπης φέρει φούμο στο πρόσωπο και καλύπτει το κεφάλι με τραγόδερμα τομάρι. Φοράει προβιές και μεγάλη βασταγάρκα με κουδούνια, κινείται με θορυβώδη βήματα και πειράζει τους κατοίκους στα στενά. Συνοδεύει τη «νύφη» και τους νέους ανδρικούς τύπους, αποτελώντας μια από τις πιο δυναμικές παρουσίες του εθίμου. Βώλακας Δράμας Γενίτσαρος Άνδρας τελεστής του εθίμου «Γενίτσαροι και Μπούλες». Η μάσκα κατασκευάζεται από ύφασμα, μελισσοκέρι και μουστάκι από αλογότριχα. Ο Γενίτσαρος εκτελεί αυστηρές χορευτικές φιγούρες, συνοδευόμενος από ζουρνάδες και νταούλια, σε μια τελετουργία που κορυφώνεται στην πλατεία της πόλης. Νάουσα Αράπης Ο θίασος των μασκοφόρων περιφέρεται στα σοκάκια με κουδούνια και σπαθιά. Η μάσκα του αράπη αποτελείται από δέρμα τράγου και έχει έντονη ατημέλητη μορφή. Συμμετέχει σε σκηνές κυνηγιού, αρπαγών και πειραγμάτων, προσδίδοντας δυναμισμό στο δρώμενο. Μοναστηράκι Δράμας Επόμενη συλλογή

Επόμενη συλλογή Μωμόγερος Η μάσκα είναι ζωηρόχρωμη και κατασκευασμένη από χαρτόνι, ύφασμα ή δέρμα. Φοριέται από τον κύριο χορευτή που εκτελεί τις παραδοσιακές φιγούρες υπό τους ήχους της λύρας και του νταουλιού. Ο Μωμόγερος αποτελεί τον πυρήνα του εθίμου, συμβολίζοντας τη νίκη της ζωής και της ευετηρίας. Τετράλοφος Κοζάνης Πράγκαλον (Μωμόγεροι) Ο διάβολος ή Πράγκαλον φέρει μάσκα με έντονα χαρακτηριστικά, κέρατα και κόκκινα στοιχεία. Συμμετέχει στις συμπλοκές, πειράζει τη Νύφη και εμπλέκεται στον τελετουργικό γάμο, προσθέτοντας χιουμοριστική αλλά και αποτρεπτική διάσταση στο δρώμενο. Καρυοχώρι Κοζάνης Τζαμάλαρος Αρχετυπικό πρόσωπο που η ιστορική και λαογραφική του μετεξέλιξη απαντάται σήμερα ως ρουγκάτσι, με σκοπό την επαιτεία και κατ’ επέκταση την καλοχρονιά. Οι τζαμαλαραίοι, τσομπάνηδες των Πιερίων, μεταμφιέζονταν τα Φώτα και κατέβαιναν στα σπίτια των τσελιγκάδων εντεύθεν του Αλιάκμονα (στη χώρα των αρχαίων Αιγών), στα χωριά Παλατίτσια, Συκιά, Μελίκη, Νεόκαστρο για χρόνια πολλά και για μπαξίσι. Με τις ποιμενικές κάπες και το προσωπείο με το κρανίο και τα κέρατα τράγου, έλεγαν τα κάλαντα και περνούσαν σε ξύλινο οβελία τα δώρα του κεχαγιά που ήταν συνήθως ένα κομμάτι παστός λίπος χοιρινός. Πιέρια-Αιγές Αράπης Το τριήμερο 6, 7 και 8 Γενάρη τραγόμορφοι αράπηδες, καμήλα, γαμπροί και νύφες συγκροτούν το θίασο των δρωμένων με κορύφωση τη μέρα της μπάμπως (8 Γενάρη). Ανήμερα τα Φώτα αρχίζει η προετοιμασία. Οι αράπηδες μαζεύονται και κουρντίζουν τα κουδούνια τους, ανάβουν μια μεγάλη φωτιά, πίνουν και γλεντούν. Του Αι Γιαννιού, στους ήχους των κουδουνιών, της λύρας και του νταχαρέ, οι αράπηδες, η καμήλα και οι νύφες, ξεκινούν απ’ την πλατεία και πειράζουν όλο το χωριό, ενώ το βράδυ έχει κουρμπάνι, γίδα βραστή. Την επόμενη 8 Ιανουαρίου της Αγίας Δομνίκης γιορτάζουν τη μέρα της μπάμπως. Η μέρα αυτή παλιά ξεκινούσε από την θέση Βανόστρατα που βρίσκεται στην είσοδο του χωριού με ιερό όργωμα και σπορά. Στη συνέχεια η πομπή κατευθύνονταν στο χωριό. Προηγούνταν οι γέροι, ο σταχτής που άνοιγε το δρόμο και ακολουθούσαν η καμήλα, οι αράπηδες, ο γαμπρός και η νύφη. Ο θίασος με γενετήσια πειράγματα κατέληγε στην πλατεία. Πετρούσα Δράμας Κουκερίνα Η κουκερίνα φέρει τη μάσκα στο πρόσωπο, κατασκευασμένη από κολοκύθα και διακοσμημένη με υφάσματα και σκόρδα με αποτρεπτική λειτουργία. Ευκάριο Ανατ. Θράκης Κοτσαμάνης (Παλιός) Παλιότερη μορφή της μάσκας, κατασκευασμένη με απλούστερα υλικά (χαρτί, υφάσματα, κουρέλια). Συνδέεται με την πρώτη αναβίωση του εθίμου τη δεκαετία του 1960 και αποτελεί παραδειγματικό τεκμήριο της τοπικής λαϊκής τεχνοτροπίας. Καρυοχώρι Κοζάνης Πουρπούρης Ιερογαμικό δρώμενο, που τελείται τη Δεύτερη και Τρίτη μέρα των Χριστουγέννων με κεντρικά πρόσωπα του ανδρικού θιάσου τον Πουρπούρη και τη γυναίκα του την Κουρτοπούλα. Ο Πουρπούρης φοράει μάσκα από κολοκύθα και κάνει φαλλικά πειράγματα, ενώ άλλες φορές κυνηγάει τους νέους που θέλουν να του κλέψουν τη γυναίκα. Όλοι μαζί χορεύουν, πειράζουν τον κόσμο και λένε κάλαντα για υγεία και καλή σοδειά. Ισάακιο Διδυμότειχο Έβρου Μικρός Ο Μύστης με τα ιερά του τύμπανα, το κηρύκειο και την μυσταγωγική του ράβδο. Ο Μύστης απέναντι στον Τζαμάλαρο, σε ένα μυθικό διάλογο, σε μια αδιάλειπτη και συνεχή επικοινωνία. Άλλοτε μόνο με το βλέμμα, τις σιωπές, τις ανάσες και τις παύσεις. Ο Μικρός μπροστά στον Μύστη, μέσα στον κύκλο προστασίας, ακούει με προσοχή. Αφουγκράζεται τις ανάσες, γητεύεται από τις παύσεις και τις σιωπές. Και όλα αυτά τα κληρονομεί ως σπέρμα, τα κυοφορεί και τα περνάει στις γενιές που έρχονται. Οι μεταμφιέσεις αποτελούν το κυρίαρχο στοιχείο μια μυητικής λατρείας και υπέρβασης του ανθρώπου από τους μυθικούς ακόμη χρόνους και συνεχίζουν μέχρι σήμερα. Ο λαός μας, στα χνάρια της ελληνικής μυθολογίας, εξακολουθεί ακόμη vα πορεύεται με τους μύθους και τις αφηγήσεις. Οι τελετουργικές μεταμφιέσεις στην περιοχή των Αιγών ανιχνεύονται από την εποχή που οι Τημενίδες από το Άργος έφτασαν εκεί τον 6ο π.Χ αιώνα. Γεφυρώνοντας αιώνες πολλούς από τον Μύστη των Αιγών, περνάμε στον Τζαμάλαρο και από αυτόν, στους συντελεστές του μελικιώτικου καρναβαλιού. Αιγές – Πιέρια Ντεβετζής Ομοίωμα καμήλας περιφέρεται από ντεβετζήδες που μαζεύουν λουκάνικα, πίτες και γλυκά. Η καμήλα γονατίζει, φιλά χέρι ή ξεφεύγει. Το δρώμενο λειτουργεί ως φαρμακός. Οι ντεβετζήδες φορούν ψηλά κωνικά καπέλα και μάσκες με καρπούς. Ανατολική Ρωμυλία: Καβακλί, Κουφάλια, Αιγίνιο, Ξυλαγανή, Τρίκαλα Ημαθίας. Καδής Δρώμενο με κεντρικό πρόσωπο τον αποδιοπομπαίο τράγο, που στην περίπτωση της Σάμου υποδύεται ο καδής, ο τούρκος δικαστής με το φρουρό του τον αρναούτη, που φορά πανύψηλο φέσι με κέρατο. Ο καδής περιφέρεται καθισμένος ανάποδα πάνω σ’ ένα γάιδαρο στους δρόμους και τις γειτονιές του χωριού και καταλήγει στην πλατεία όπου στήνεται λαϊκό δικαστήριο. Επινοεί κατηγορητήρια και επιβάλλει βαριές ποινές, ενώ ο κόσμος επαναστατεί και τον καίει σε μία παρωδία δίκης με στόχο το ξέσπασμα κατά της εξουσίας. Σάμος Νύφη (Μωμόγεροι) Γυναικείος ρόλος που υποδύεται άνδρας. Η μάσκα καλύπτει το πρόσωπο και συμπληρώνεται με γυναικεία φορεσιά. Η Νύφη συμμετέχει ενεργά στη σκηνή του «γάμου» των Μωμόγερων, χορεύει, διακωμωδεί και λειτουργεί ως κεντρικό σύμβολο γονιμότητας. Τετράλοφος Κοζάνης Πιτεράς Χαρακτήρας μασκαρεμένος με πίτουρα. Ρίχνοντας νερό και ζάχαρη στη φορεσιά και τη μάσκα ή το πρόσωπο, τα πίτουρα κολλούσαν πάνω στο σερμπέτι. Στις αποκριές, ο πιτεράς ήταν ο αποδιοπομπαίος τράγος της κοινότητας, χόρευε και έκανε άσεμνα πειράγματα, σ’αντίθεση με τους αρματωμένους σεϊμένηδες, που με αφορμή την αποκριά εκδήλωναν υπό την οθωμανική διοίκηση την ελληνική τους ταυτότητα. Σαμακόβι, Ανατολική Θράκη Μύστης Ο Μύστης με τα ιερά του τύμπανα, το κηρύκειο και την μυσταγωγική του ράβδο. Ο Μύστης απέναντι στον Τζαμάλαρο, σε ένα μυθικό διάλογο, σε μια αδιάλειπτη και συνεχή επικοινωνία. Άλλοτε μόνο με το βλέμμα, τις σιωπές, τις ανάσες και τις παύσεις. Ο Μικρός μπροστά στον Μύστη, μέσα στον κύκλο προστασίας, ακούει με προσοχή. Αφουγκράζεται τις ανάσες, γητεύεται από τις παύσεις και τις σιωπές. Και όλα αυτά τα κληρονομεί ως σπέρμα, τα κυοφορεί και τα περνάει στις γενιές που έρχονται. Οι μεταμφιέσεις αποτελούν το κυρίαρχο στοιχείο μια μυητικής λατρείας και υπέρβασης του ανθρώπου από τους μυθικούς ακόμη χρόνους και συνεχίζουν μέχρι σήμερα. Ο λαός μας, στα χνάρια της ελληνικής μυθολογίας, εξακολουθεί ακόμη vα πορεύεται με τους μύθους και τις αφηγήσεις. Οι τελετουργικές μεταμφιέσεις στην περιοχή των Αιγών ανιχνεύονται από την εποχή που οι Τημενίδες από το Άργος έφτασαν εκεί τον 6ο π.Χ αιώνα. Γεφυρώνοντας αιώνες πολλούς από τον Μύστη των Αιγών, περνάμε στον Τζαμάλαρο και από αυτόν, στους συντελεστές του μελικιώτικου καρναβαλιού. Αιγές – Πιέρια Ντεβετζής Ομοίωμα καμήλας περιφέρεται από ντεβετζήδες που μαζεύουν λουκάνικα, πίτες και γλυκά. Η καμήλα γονατίζει, φιλά χέρι ή ξεφεύγει. Το δρώμενο λειτουργεί ως φαρμακός. Οι ντεβετζήδες φορούν ψηλά κωνικά καπέλα και μάσκες με καρπούς. Ανατολική Ρωμυλία: Καβακλί, Κουφάλια, Αιγίνιο, Ξυλαγανή, Τρίκαλα Ημαθίας. Αρναούτης Δρώμενο με κεντρικό πρόσωπο τον αποδιοπομπαίο τράγο, που στην περίπτωση της Σάμου υποδύεται ο καδής, ο τούρκος δικαστής με το φρουρό του τον αρναούτη, που φορά πανύψηλο φέσι με κέρατο. Ο καδής περιφέρεται καθισμένος ανάποδα πάνω σ’ ένα γάιδαρο στους δρόμους και τις γειτονιές του χωριού και καταλήγει στην πλατεία όπου στήνεται λαϊκό δικαστήριο. Επινοεί κατηγορητήρια και επιβάλλει βαριές ποινές, ενώ ο κόσμος επαναστατεί και τον καίει σε μία παρωδία δίκης με στόχο το ξέσπασμα κατά της εξουσίας. Σάμος Επόμενη συλλογή